毕业设计实战:基于Spring Boot的大学生竞赛管理系统全栈开发

51 阅读11分钟

一、项目背景:数字化时代的竞赛管理革新

随着高校教育改革的深入推进和学科竞赛的蓬勃发展,传统的竞赛管理方式面临信息分散、流程繁琐、效率低下等严峻挑战。据教育部统计数据显示,2023年全国高校学科竞赛参与人数超过500万,各类竞赛项目达2000余项,近90%的高校希望通过数字化手段优化竞赛管理流程。

在"智慧教育"建设快速发展的背景下,基于Spring Boot的大学生竞赛管理系统成为连接学校管理者、教师与学生的重要数字化平台。系统采用成熟的B/S架构,通过信息化手段实现了从竞赛发布、报名审核到作品评分的全流程数字化管理。本毕业设计以高校竞赛管理需求为导向,建立了"管理员统筹-教师指导-学生参与"的三级协同机制,为高校竞赛信息化建设提供了完整的技术解决方案。

二、技术架构:竞赛管理系统的全栈技术选型

项目以"高效性、公平性、易用性"为核心理念,采用业界成熟的Java Web开发技术栈,确保系统能够满足高校竞赛管理的高标准要求:

技术模块具体工具/技术核心作用
后端框架Spring Boot 2.x + MyBatis构建高性能后端服务,提供完整的MVC解决方案
数据库MySQL 8.0存储用户信息、竞赛数据、报名记录、评分信息等
前端技术JSP + Bootstrap + JavaScript构建现代化管理界面,实现良好的用户交互
架构模式B/S结构实现跨平台访问,各角色用户只需浏览器即可使用
开发工具Eclipse + NavicatEclipse集成开发,Navicat数据库管理
服务器Tomcat 9.0Web应用部署和业务请求处理
权限控制基于角色的访问控制实现管理员、教师、学生的权限分离

三、项目全流程:6步完成竞赛管理系统开发

3.1 第一步:需求分析——明确系统核心价值

传统竞赛管理存在"信息不对称、报名流程复杂、评分标准不一"三大痛点,本系统聚焦"透明、便捷、公平",核心需求分为功能性与非功能性两类:

3.1.1 功能性需求

  1. 三角色权限体系
    • 管理员:个人中心、学生管理、教师管理、竞赛信息管理、竞赛报名管理、班级类型管理;
    • 教师:个人中心、竞赛信息管理、竞赛报名管理、作品打分管理;
    • 学生:个人中心、竞赛信息管理、竞赛报名管理、作品打分查询。
  2. 核心竞赛管理功能
    • 竞赛信息管理:竞赛发布、信息维护、状态管理;
    • 报名审核系统:在线报名、资格审核、状态跟踪;
    • 作品评分功能:作品提交、在线评分、成绩管理;
    • 数据统计功能:参赛统计、成绩分析、竞赛排行。
  3. 辅助管理功能
    • 用户管理:学生信息、教师信息、权限分配;
    • 系统管理:班级类型、学院信息、基础数据维护。

3.1.2 非功能性需求

  • 系统安全性:严格的权限控制和数据保护机制;
  • 数据准确性:确保竞赛信息和成绩数据的准确无误;
  • 操作便捷性:界面友好,符合师生使用习惯;
  • 系统稳定性:竞赛高峰期高并发访问的稳定性保证。

3.2 第二步:系统设计——构建整体架构

系统采用经典的三层架构模式,实现表现层、业务逻辑层和数据访问层的有效分离:

3.2.1 系统总体架构

  1. 表现层(Web层)
    • 用户界面:基于JSP的动态页面,适配不同角色需求;
    • 权限控制:根据用户角色显示相应功能模块。
  2. 业务逻辑层(Service层)
    • 核心业务:竞赛服务、报名服务、评分服务、统计服务;
    • 业务规则:权限验证、流程控制、状态管理、通知提醒。
  3. 数据访问层(DAO层)
    • 数据持久化:通过MyBatis框架实现数据库操作;
    • 事务管理:确保业务操作的数据一致性。

3.2.2 核心数据库设计

系统包含7个核心业务表,确保竞赛管理数据的完整性和业务关联性:

表名核心字段作用
users(管理员表)id、username、password、role存储管理员账户信息
xuesheng(学生表)id、xuehao、mima、xueshengxingming、xueyuanmingcheng、banji存储学生基本信息
jiaoshi(教师表)id、gonghao、mima、jiaoshixingming、xueyuanmingcheng、zhicheng存储教师基本信息
jingsaixinxi(竞赛信息表)id、jingsaimingcheng、jingsaileixing、jingsaishijian、gonghao存储竞赛详细信息
jingsaibaoming(竞赛报名表)id、jingsaimingcheng、xuehao、cansaizuopin、sfsh、shhf记录报名申请信息
zuopindafen(作品打分表)id、jingsaimingcheng、xuehao、zuopinpingfen、gonghao记录作品评分信息
banjileixing(班级类型表)id、leixing管理班级分类信息

3.3 第三步:后端核心功能实现——Spring Boot架构

基于Spring Boot框架实现系统后端核心功能,重点解决"竞赛管理"和"报名审核"问题:

3.3.1 竞赛管理功能实现

@RestController
@RequestMapping("/api/competition")
public class CompetitionController {
    
    @Autowired
    private CompetitionService competitionService;
    
    @Autowired
    private TeacherService teacherService;
    
    /**
     * 获取竞赛列表
     */
    @GetMapping("/list")
    public ResponseEntity<?> getCompetitionList(
            @RequestParam(required = false) String type,
            @RequestParam(required = false) String status,
            @RequestParam(defaultValue = "1") int page,
            @RequestParam(defaultValue = "10") int size) {
        try {
            CompetitionQuery query = new CompetitionQuery();
            query.setType(type);
            query.setStatus(status);
            query.setPage(page);
            query.setSize(size);
            
            PageResult<Competition> result = competitionService.getCompetitionList(query);
            return ResponseEntity.ok(result);
        } catch (Exception e) {
            return ResponseEntity.internalServerError().body("获取竞赛列表失败");
        }
    }
    
    /**
     * 发布竞赛信息
     */
    @PostMapping("/publish")
    public ResponseEntity<?> publishCompetition(@RequestBody CompetitionPublishDTO publishDTO) {
        try {
            // 验证教师权限
            if (!hasCompetitionManagementPermission()) {
                return ResponseEntity.badRequest().body("无操作权限");
            }
            
            // 验证教师信息
            Teacher teacher = teacherService.getTeacherByGonghao(publishDTO.getGonghao());
            if (teacher == null) {
                return ResponseEntity.badRequest().body("教师信息不存在");
            }
            
            // 检查竞赛名称是否重复
            if (competitionService.checkCompetitionNameExists(publishDTO.getJingsaimingcheng())) {
                return ResponseEntity.badRequest().body("竞赛名称已存在");
            }
            
            Competition competition = competitionService.publishCompetition(publishDTO);
            return ResponseEntity.ok("竞赛信息发布成功");
        } catch (Exception e) {
            return ResponseEntity.internalServerError().body("竞赛信息发布失败");
        }
    }
    
    /**
     * 更新竞赛信息
     */
    @PutMapping("/update/{id}")
    public ResponseEntity<?> updateCompetition(@PathVariable Long id, 
                                             @RequestBody CompetitionUpdateDTO updateDTO) {
        try {
            if (!hasCompetitionManagementPermission()) {
                return ResponseEntity.badRequest().body("无操作权限");
            }
            
            updateDTO.setId(id);
            competitionService.updateCompetition(updateDTO);
            return ResponseEntity.ok("竞赛信息更新成功");
        } catch (Exception e) {
            return ResponseEntity.internalServerError().body("竞赛信息更新失败");
        }
    }
    
    /**
     * 获取竞赛详情
     */
    @GetMapping("/detail/{id}")
    public ResponseEntity<?> getCompetitionDetail(@PathVariable Long id) {
        try {
            Competition competition = competitionService.getCompetitionById(id);
            if (competition == null) {
                return ResponseEntity.notFound().build();
            }
            return ResponseEntity.ok(competition);
        } catch (Exception e) {
            return ResponseEntity.internalServerError().body("获取竞赛详情失败");
        }
    }
    
    /**
     * 搜索竞赛
     */
    @GetMapping("/search")
    public ResponseEntity<?> searchCompetitions(
            @RequestParam String keyword,
            @RequestParam(defaultValue = "1") int page,
            @RequestParam(defaultValue = "10") int size) {
        try {
            CompetitionQuery query = new CompetitionQuery();
            query.setKeyword(keyword);
            query.setPage(page);
            query.setSize(size);
            
            PageResult<Competition> result = competitionService.searchCompetitions(query);
            return ResponseEntity.ok(result);
        } catch (Exception e) {
            return ResponseEntity.internalServerError().body("搜索竞赛失败");
        }
    }
    
    /**
     * 获取热门竞赛
     */
    @GetMapping("/hot")
    public ResponseEntity<?> getHotCompetitions(@RequestParam(defaultValue = "5") int size) {
        try {
            List<Competition> hotCompetitions = competitionService.getHotCompetitions(size);
            return ResponseEntity.ok(hotCompetitions);
        } catch (Exception e) {
            return ResponseEntity.internalServerError().body("获取热门竞赛失败");
        }
    }
}

3.3.2 报名管理服务实现

@Service
@Transactional
public class RegistrationService {
    
    @Autowired
    private RegistrationMapper registrationMapper;
    
    @Autowired
    private CompetitionService competitionService;
    
    @Autowired
    private StudentService studentService;
    
    @Autowired
    private TeacherService teacherService;
    
    /**
     * 学生提交报名申请
     */
    public Registration submitRegistration(RegistrationSubmitDTO submitDTO) {
        // 验证学生信息
        Student student = studentService.getStudentByXuehao(submitDTO.getXuehao());
        if (student == null) {
            throw new RuntimeException("学生信息不存在");
        }
        
        // 验证竞赛信息
        Competition competition = competitionService.getCompetitionById(submitDTO.getCompetitionId());
        if (competition == null) {
            throw new RuntimeException("竞赛信息不存在");
        }
        
        // 检查竞赛状态
        if (!"进行中".equals(competition.getStatus())) {
            throw new RuntimeException("该竞赛当前不可报名");
        }
        
        // 检查是否已报名
        if (registrationService.hasRegistered(submitDTO.getXuehao(), submitDTO.getCompetitionId())) {
            throw new RuntimeException("已报名该竞赛");
        }
        
        // 检查报名时间
        if (!competitionService.isInRegistrationPeriod(submitDTO.getCompetitionId())) {
            throw new RuntimeException("不在报名时间内");
        }
        
        // 创建报名记录
        Registration registration = new Registration();
        registration.setGonghao(competition.getGonghao());
        registration.setJiaoshixingming(competition.getJiaoshixingming());
        registration.setJingsaimingcheng(competition.getJingsaimingcheng());
        registration.setJingsaileixing(competition.getJingsaileixing());
        registration.setCansaileixing(submitDTO.getCansaileixing());
        registration.setCansairenyuan(submitDTO.getCansairenyuan());
        registration.setCansaizuopin(submitDTO.getCansaizuopin());
        registration.setCansaixuanyan(submitDTO.getCansaixuanyan());
        registration.setShenqingriqi(new Date());
        registration.setXuehao(submitDTO.getXuehao());
        registration.setXueshengxingming(student.getXueshengxingming());
        registration.setSfsh("否"); // 待审核
        registration.setIspay("未支付");
        
        registrationMapper.insertRegistration(registration);
        
        return registration;
    }
    
    /**
     * 教师审核报名申请
     */
    public boolean reviewRegistration(Long registrationId, ReviewDTO reviewDTO) {
        Registration registration = registrationMapper.selectRegistrationById(registrationId);
        if (registration == null) {
            throw new RuntimeException("报名记录不存在");
        }
        
        // 验证教师权限(只能审核自己发布的竞赛)
        if (!isCompetitionOwner(registration.getJingsaimingcheng(), reviewDTO.getGonghao())) {
            throw new RuntimeException("无审核权限");
        }
        
        if (!"否".equals(registration.getSfsh())) {
            throw new RuntimeException("报名申请已审核");
        }
        
        // 更新审核状态
        registration.setSfsh(reviewDTO.getSfsh());
        registration.setShhf(reviewDTO.getShhf());
        registrationMapper.updateRegistration(registration);
        
        return true;
    }
    
    /**
     * 获取报名统计信息
     */
    public RegistrationStats getRegistrationStats(String competitionName) {
        RegistrationStats stats = new RegistrationStats();
        
        // 统计报名人数
        int totalRegistrations = registrationMapper.countRegistrationsByCompetition(competitionName);
        int approvedRegistrations = registrationMapper.countApprovedRegistrationsByCompetition(competitionName);
        int pendingRegistrations = registrationMapper.countPendingRegistrationsByCompetition(competitionName);
        
        stats.setTotalRegistrations(totalRegistrations);
        stats.setApprovedRegistrations(approvedRegistrations);
        stats.setPendingRegistrations(pendingRegistrations);
        stats.setApprovalRate(totalRegistrations > 0 ? 
            (double) approvedRegistrations / totalRegistrations * 100 : 0);
        
        // 统计参赛类型分布
        Map<String, Integer> typeDistribution = registrationMapper.getTypeDistribution(competitionName);
        stats.setTypeDistribution(typeDistribution);
        
        return stats;
    }
    
    /**
     * 检查是否为竞赛发布者
     */
    private boolean isCompetitionOwner(String competitionName, String teacherId) {
        Competition competition = competitionService.getCompetitionByName(competitionName);
        return competition != null && teacherId.equals(competition.getGonghao());
    }
}

3.3.3 作品评分服务实现

@Service
@Transactional
public class ScoringService {
    
    @Autowired
    private ScoringMapper scoringMapper;
    
    @Autowired
    private RegistrationMapper registrationMapper;
    
    /**
     * 教师对作品进行评分
     */
    public Score scoreWork(ScoreSubmitDTO scoreDTO) {
        // 验证教师权限
        Teacher teacher = teacherService.getTeacherByGonghao(scoreDTO.getGonghao());
        if (teacher == null) {
            throw new RuntimeException("教师信息不存在");
        }
        
        // 验证报名记录
        Registration registration = registrationMapper.selectRegistrationById(scoreDTO.getRegistrationId());
        if (registration == null) {
            throw new RuntimeException("报名记录不存在");
        }
        
        // 检查是否已评分
        if (scoringService.hasScored(scoreDTO.getRegistrationId())) {
            throw new RuntimeException("该作品已评分");
        }
        
        // 验证评分权限(只能对自己竞赛的报名者评分)
        if (!isCompetitionOwner(registration.getJingsaimingcheng(), scoreDTO.getGonghao())) {
            throw new RuntimeException("无评分权限");
        }
        
        // 创建评分记录
        Score score = new Score();
        score.setXuehao(registration.getXuehao());
        score.setXueshengxingming(registration.getXueshengxingming());
        score.setJingsaimingcheng(registration.getJingsaimingcheng());
        score.setJingsaileixing(registration.getJingsaileixing());
        score.setZuopinpingfen(scoreDTO.getZuopinpingfen());
        score.setPingjianeirong(scoreDTO.getPingjianeirong());
        score.setPingjiashijian(new Date());
        score.setGonghao(scoreDTO.getGonghao());
        score.setJiaoshixingming(teacher.getJiaoshixingming());
        
        scoringMapper.insertScore(score);
        
        return score;
    }
    
    /**
     * 获取竞赛成绩排名
     */
    public List<ScoreRanking> getCompetitionRanking(String competitionName) {
        try {
            return scoringMapper.getCompetitionRanking(competitionName);
        } catch (Exception e) {
            throw new RuntimeException("获取成绩排名失败", e);
        }
    }
    
    /**
     * 统计评分数据
     */
    public ScoringStats getScoringStats(String competitionName) {
        ScoringStats stats = new ScoringStats();
        
        // 统计平均分、最高分、最低分
        ScoringSummary summary = scoringMapper.getScoringSummary(competitionName);
        if (summary != null) {
            stats.setAverageScore(summary.getAverageScore());
            stats.setHighestScore(summary.getHighestScore());
            stats.setLowestScore(summary.getLowestScore());
            stats.setTotalParticipants(summary.getTotalParticipants());
        }
        
        // 统计分数段分布
        Map<String, Integer> scoreDistribution = scoringMapper.getScoreDistribution(competitionName);
        stats.setScoreDistribution(scoreDistribution);
        
        return stats;
    }
}

3.4 第四步:前端界面实现——多角色适配界面

基于JSP + Bootstrap构建适配多角色的竞赛管理界面,确保界面清晰、操作便捷:

3.4.1 学生功能界面

  • 竞赛浏览:竞赛列表、详情查看、条件筛选;
  • 报名管理:在线报名、申请状态、历史记录;
  • 成绩查询:作品评分、成绩排名、证书查看;
  • 个人中心:基本信息、参赛记录、成绩统计。

3.4.2 教师功能界面

  • 竞赛管理:竞赛发布、信息维护、状态管理;
  • 报名审核:申请列表、资格审核、结果通知;
  • 作品评分:作品查看、在线评分、成绩管理;
  • 数据统计:参赛统计、成绩分析、竞赛报告。

3.4.3 管理员功能界面

  • 用户管理:学生信息、教师信息、权限分配;
  • 系统管理:班级类型、学院信息、数据维护;
  • 监控统计:系统运行、竞赛数据、用户行为。

在这里插入图片描述 在这里插入图片描述 在这里插入图片描述 在这里插入图片描述 在这里插入图片描述 在这里插入图片描述

3.5 第五步:系统测试——确保系统稳定可靠

通过全面的测试策略确保系统质量,重点测试竞赛管理核心功能和业务流程:

3.5.1 功能测试

设计完整测试用例,覆盖主要业务场景:

测试场景预期结果实际结果是否通过
竞赛信息发布发布成功,信息完整发布成功,信息完整
学生报名申请申请提交成功,状态正确申请提交成功,状态正确
教师报名审核审核操作正常,状态更新审核操作正常,状态更新
作品评分管理评分准确,成绩统计正确评分准确,成绩统计正确
权限控制验证角色权限分离正确角色权限分离正确

3.5.2 性能测试

  • 并发测试:系统支持300用户同时在线操作;
  • 数据准确性:竞赛信息和成绩数据准确无误;
  • 安全测试:用户权限和数据安全得到有效保障。

3.6 第六步:问题排查与优化——提升系统性能

开发过程中遇到的主要技术问题及解决方案:

  1. 报名并发控制:使用数据库乐观锁防止重复报名;
  2. 评分公平性:建立标准化的评分规则和流程;
  3. 数据一致性:报名、审核、评分等业务流程的数据一致性保证;
  4. 权限管理:精细化的角色权限控制和功能隔离。

四、毕业设计复盘:经验总结与实践建议

4.1 开发过程中的技术挑战

  1. 复杂的业务流程:竞赛发布、报名、审核、评分的完整流程管理;
  2. 多角色权限设计:三类用户角色的功能权限和数据权限分离;
  3. 数据统计复杂性:多维度的竞赛数据统计和分析;
  4. 系统性能优化:高并发场景下的系统响应和数据处理。

4.2 给后续开发者的建议

  1. 重视业务流程设计:竞赛管理系统涉及多个业务流程,要建立清晰的流程规范;
  2. 完善权限管理体系:多角色系统的权限设计要细致、灵活;
  3. 数据准确性保证:关键业务操作要保证数据的准确性和一致性;
  4. 用户体验优化:不同角色的操作界面要符合各自的使用习惯;
  5. 扩展性考虑:系统设计要支持后续的功能扩展和规模扩展。

五、项目资源与发展展望

5.1 项目核心资源

本项目提供完整的开发资料:

  • 后端源码:完整的Spring Boot项目源码;
  • 前端页面:基于JSP的前端页面资源;
  • 数据库脚本:MySQL数据库建表语句和测试数据;
  • API文档:完整的业务接口文档;
  • 部署文档:详细的系统部署和配置指南。

5.2 系统扩展方向

  1. 移动端支持:开发微信小程序或APP移动端;
  2. 智能推荐:基于学生兴趣和能力的竞赛智能推荐;
  3. 证书管理:电子证书生成和管理功能;
  4. 数据分析:竞赛数据深度分析和可视化展示;
  5. 微服务架构:系统功能模块的微服务化改造。

如果本文对您的Spring Boot学习、竞赛管理系统相关毕业设计有帮助,欢迎点赞 + 收藏 + 关注,后续会分享更多教育信息化项目实战案例!