状态模式

204 阅读11分钟

状态模式

Reference

[1] bugstack.cn/md/develop/…

[2] c.biancheng.net/view/1397.h…

[3] refactoringguru.cn/design-patt…

[4] cmsblogs.com/article/140…

[5] blog.csdn.net/lovelion

状态(State)模式的定义:对有状态的对象,把复杂的“判断逻辑”提取到不同的状态对象中,允许状态对象在其内部状态发生改变时改变其行为。

状态模式与有限状态机的概念紧密相关:

其主要思想是程序在任意时刻仅可处于几种有限状态中。 在任何一个特定状态中, 程序的行为都不相同, 且可瞬间从一个状态切换到另一个状态。 不过, 根据当前状态, 程序可能会切换到另外一种状态, 也可能会保持当前状态不变。 这些数量有限且预先定义的状态切换规则被称为转移

状态模式的结构

image-20211218203918227
  1. 上下文 (Context) 保存了对于一个具体状态对象的引用, 并会将所有与该状态相关的工作委派给它。 上下文通过状态接口与状态对象交互, 且会提供一个设置器用于传递新的状态对象。

  2. 状态 (State) 接口会声明特定于状态的方法。 这些方法应能被其他所有具体状态所理解, 因为你不希望某些状态所拥有的方法永远不会被调用。

  3. 具体状态 (Concrete States) 会自行实现特定于状态的方法。 为了避免多个状态中包含相似代码, 你可以提供一个封装有部分通用行为的中间抽象类。

    状态对象可存储对于上下文对象的反向引用。 状态可以通过该引用从上下文处获取所需信息, 并且能触发状态转移。

  4. 上下文和具体状态都可以设置上下文的下个状态, 并可通过替换连接到上下文的状态对象来完成实际的状态转换。

场景

image-20211218203033445

在本案例中我们模拟营销活动审核状态流转场景(一个活动的上线是多个层级审核上线的)

在上图中也可以看到我们的流程节点中包括了各个状态到下一个状态扭转的关联条件,比如;审核通过才能到活动中,而不能从编辑中直接到活动中,而这些状态的转变就是我们要完成的场景处理。

大部分程序员基本都开发过类似的业务场景,需要对活动或者一些配置需要审核后才能对外发布,而这个审核的过程往往会随着系统的重要程度而设立多级控制,来保证一个活动可以安全上线,避免造成资损。

当然有时候会用到一些审批流的过程配置,也是非常方便开发类似的流程的,也可以在配置中设定某个节点的审批人员。但这不是我们主要体现的点,在本案例中我们主要是模拟学习对一个活动的多个状态节点的审核控制。

基本信息

活动信息

public class ActivityInfo {

    private String activityId;    // 活动ID
    private String activityName;  // 活动名称
    private Enum<Status> status;  // 活动状态
    private Date beginTime;       // 开始时间
    private Date endTime;         // 结束时间
   
    // ...get/set
}  

活动状态枚举类

public enum Status {

    // 1创建编辑、2待审核、3审核通过(任务扫描成活动中)、4审核拒绝(可以撤审到编辑状态)、5活动中、6活动关闭、7活动开启(任务扫描成活动中)
    Editing, Check, Pass, Refuse, Doing, Close, Open

}

活动服务接口

public class ActivityService {

    private static Map<String, Enum<Status>> statusMap = new ConcurrentHashMap<String, Enum<Status>>();

    public static void init(String activityId, Enum<Status> status) {
        // 模拟查询活动信息
        ActivityInfo activityInfo = new ActivityInfo();
        activityInfo.setActivityId(activityId);
        activityInfo.setActivityName("早起学习打卡领奖活动");
        activityInfo.setStatus(status);
        activityInfo.setBeginTime(new Date());
        activityInfo.setEndTime(new Date());
        statusMap.put(activityId, status);
    }

    /**
     * 查询活动信息
     *
     * @param activityId 活动ID
     * @return 查询结果
     */
    public static ActivityInfo queryActivityInfo(String activityId) {
        // 模拟查询活动信息
        ActivityInfo activityInfo = new ActivityInfo();
        activityInfo.setActivityId(activityId);
        activityInfo.setActivityName("早起学习打卡领奖活动");
        activityInfo.setStatus(statusMap.get(activityId));
        activityInfo.setBeginTime(new Date());
        activityInfo.setEndTime(new Date());
        return activityInfo;
    }

    /**
     * 查询活动状态
     *
     * @param activityId 活动ID
     * @return 查询结果
     */
    public static Enum<Status> queryActivityStatus(String activityId) {
        return statusMap.get(activityId);
    }

    /**
     * 执行状态变更
     *
     * @param activityId   活动ID
     * @param beforeStatus 变更前状态
     * @param afterStatus  变更后状态 b
     */
    public static synchronized void execStatus(String activityId, Enum<Status> beforeStatus, Enum<Status> afterStatus) {
        if (!beforeStatus.equals(statusMap.get(activityId))) return;
        statusMap.put(activityId, afterStatus);
    }

}
  • 在这个静态类中提供了活动的查询和状态变更接口;queryActivityInfoqueryActivityStatusexecStatus
  • 同时使用Map的结构来记录活动ID和状态变化信息,另外还有init方法来初始化活动数据。实际的开发中这类信息基本都是从数据库或者Redis中获取

粗糙实现

对于这样各种状态的变更,最让我们直接想到的就是使用ifelse进行判断处理。每一个状态可以流转到下一个什么状态,都可以使用嵌套的if实现

public class ActivityExecStatusController {

    /**
     * 活动状态变更
     * 1. 编辑中 -> 提审、关闭
     * 2. 审核通过 -> 拒绝、关闭、活动中
     * 3. 审核拒绝 -> 撤审、关闭
     * 4. 活动中 -> 关闭
     * 5. 活动关闭 -> 开启
     * 6. 活动开启 -> 关闭
     *
     * @param activityId   活动ID
     * @param beforeStatus 变更前状态
     * @param afterStatus  变更后状态
     * @return 返回结果
     */
    public Result execStatus(String activityId, Enum<Status> beforeStatus, Enum<Status> afterStatus) {

        // 1. 编辑中 -> 提审、关闭
        if (Status.Editing.equals(beforeStatus)) {
            if (Status.Check.equals(afterStatus) || Status.Close.equals(afterStatus)) {
                ActivityService.execStatus(activityId, beforeStatus, afterStatus);
                return new Result("0000", "变更状态成功");
            } else {
                return new Result("0001", "变更状态拒绝");
            }
        }

        // 2. 审核通过 -> 拒绝、关闭、活动中
        if (Status.Pass.equals(beforeStatus)) {
            if (Status.Refuse.equals(afterStatus) || Status.Doing.equals(afterStatus) || Status.Close.equals(afterStatus)) {
                ActivityService.execStatus(activityId, beforeStatus, afterStatus);
                return new Result("0000", "变更状态成功");
            } else {
                return new Result("0001", "变更状态拒绝");
            }
        }

        // 3. 审核拒绝 -> 撤审、关闭
        if (Status.Refuse.equals(beforeStatus)) {
            if (Status.Editing.equals(afterStatus) || Status.Close.equals(afterStatus)) {
                ActivityService.execStatus(activityId, beforeStatus, afterStatus);
                return new Result("0000", "变更状态成功");
            } else {
                return new Result("0001", "变更状态拒绝");
            }
        }

        // 4. 活动中 -> 关闭
        if (Status.Doing.equals(beforeStatus)) {
            if (Status.Close.equals(afterStatus)) {
                ActivityService.execStatus(activityId, beforeStatus, afterStatus);
                return new Result("0000", "变更状态成功");
            } else {
                return new Result("0001", "变更状态拒绝");
            }
        }

        // 5. 活动关闭 -> 开启
        if (Status.Close.equals(beforeStatus)) {
            if (Status.Open.equals(afterStatus)) {
                ActivityService.execStatus(activityId, beforeStatus, afterStatus);
                return new Result("0000", "变更状态成功");
            } else {
                return new Result("0001", "变更状态拒绝");
            }
        }

        // 6. 活动开启 -> 关闭
        if (Status.Open.equals(beforeStatus)) {
            if (Status.Close.equals(afterStatus)) {
                ActivityService.execStatus(activityId, beforeStatus, afterStatus);
                return new Result("0000", "变更状态成功");
            } else {
                return new Result("0001", "变更状态拒绝");
            }
        }

        return new Result("0001", "非可处理的活动状态变更");

    }

}

测试

@Test
public void test() {
    // 初始化数据
    String activityId = "100001";
    ActivityService.init(activityId, Status.Editing);  

    ActivityExecStatusController activityExecStatusController = new ActivityExecStatusController();
    Result resultRefuse = activityExecStatusController.execStatus(activityId, Status.Editing, Status.Refuse); 
    logger.info("测试结果(编辑中To审核拒绝):{}", JSON.toJSONString(resultRefuse));                           

    Result resultCheck = activityExecStatusController.execStatus(activityId, Status.Editing, Status.Check);
    logger.info("测试结果(编辑中To提交审核):{}", JSON.toJSONString(resultCheck));
}

结果

23:24:30.774 [main] INFO  org.itstack.demo.design.test.ApiTest - 测试结果(编辑中To审核拒绝):{"code":"0001","info":"变更状态拒绝"}
23:24:30.778 [main] INFO  org.itstack.demo.design.test.ApiTest - 测试结果(编辑中To提交审核):{"code":"0000","info":"变更状态成功"}

Process finished with exit code 0

状态模式重构

image-20211218203447073
  • 以上是状态模式的整个工程结构模型,State是一个抽象类,定义了各种操作接口(提审、审核、拒审等)。
  • 右侧的不同颜色状态与我们场景模拟中的颜色保持一致,是各种状态流程流转的实现操作。这里的实现有一个关键点就是每一种状态到下一个状态,都分配到各个实现方法中控制,也就不需要if语言进行判断了。
  • 最后是StateHandler对状态流程的统一处理,里面提供Map结构的各项服务接口调用,也就避免了使用if判断各项状态转变的流程。

状态抽象类

public abstract class State {

    /**
     * 活动提审
     *
     * @param activityId    活动ID
     * @param currentStatus 当前状态
     * @return 执行结果
     */
    public abstract Result arraignment(String activityId, Enum<Status> currentStatus);

    /**
     * 审核通过
     *
     * @param activityId    活动ID
     * @param currentStatus 当前状态
     * @return 执行结果
     */
    public abstract Result checkPass(String activityId, Enum<Status> currentStatus);

    /**
     * 审核拒绝
     *
     * @param activityId    活动ID
     * @param currentStatus 当前状态
     * @return 执行结果
     */
    public abstract Result checkRefuse(String activityId, Enum<Status> currentStatus);

    /**
     * 撤审撤销
     *
     * @param activityId    活动ID
     * @param currentStatus 当前状态
     * @return 执行结果
     */
    public abstract Result checkRevoke(String activityId, Enum<Status> currentStatus);

    /**
     * 活动关闭
     *
     * @param activityId    活动ID
     * @param currentStatus 当前状态
     * @return 执行结果
     */
    public abstract Result close(String activityId, Enum<Status> currentStatus);

    /**
     * 活动开启
     *
     * @param activityId    活动ID
     * @param currentStatus 当前状态
     * @return 执行结果
     */
    public abstract Result open(String activityId, Enum<Status> currentStatus);

    /**
     * 活动执行
     *
     * @param activityId    活动ID
     * @param currentStatus 当前状态
     * @return 执行结果
     */
    public abstract Result doing(String activityId, Enum<Status> currentStatus);

}

  • 在整个接口中提供了各项状态流转服务的接口,例如;活动提审、审核通过、审核拒绝、撤审撤销等7个方法。

  • 在这些方法中所有的入参都是一样的,activityId(活动ID)、currentStatus(当前状态),只有他们的具体实现是不同的。

状态流转实现

public class EditingState extends State {

    public Result arraignment(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        ActivityService.execStatus(activityId, currentStatus, Status.Check);
        return new Result("0000", "活动提审成功");
    }

    public Result checkPass(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return new Result("0001", "编辑中不可审核通过");
    }

    public Result checkRefuse(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return new Result("0001", "编辑中不可审核拒绝");
    }

    @Override
    public Result checkRevoke(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return new Result("0001", "编辑中不可撤销审核");
    }

    public Result close(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        ActivityService.execStatus(activityId, currentStatus, Status.Close);
        return new Result("0000", "活动关闭成功");
    }

    public Result open(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return new Result("0001", "非关闭活动不可开启");
    }

    public Result doing(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return new Result("0001", "编辑中活动不可执行活动中变更");
    }

}

public class CheckState extends State {

    public Result arraignment(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return new Result("0001", "待审核状态不可重复提审");
    }

    public Result checkPass(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        ActivityService.execStatus(activityId, currentStatus, Status.Pass);
        return new Result("0000", "活动审核通过完成");
    }

    public Result checkRefuse(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        ActivityService.execStatus(activityId, currentStatus, Status.Refuse);
        return new Result("0000", "活动审核拒绝完成");
    }

    @Override
    public Result checkRevoke(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        ActivityService.execStatus(activityId, currentStatus, Status.Editing);
        return new Result("0000", "活动审核撤销回到编辑中");
    }

    public Result close(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        ActivityService.execStatus(activityId, currentStatus, Status.Close);
        return new Result("0000", "活动审核关闭完成");
    }

    public Result open(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return new Result("0001", "非关闭活动不可开启");
    }

    public Result doing(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return new Result("0001", "待审核活动不可执行活动中变更");
    }

}

  • 这里提供了两个具体实现类的内容,编辑状态和提审状态。
  • 例如在这两个实现类中,checkRefuse这个方法对于不同的类中有不同的实现,也就是不同状态下能做的下一步流转操作已经可以在每一个方法中具体控制了。
  • 其他5个类的操作是类似的具体就不在这里演示了,大部分都是重复代码。可以通过源码进行学习理解

状态处理服务

public class StateHandler {

    private Map<Enum<Status>, State> stateMap = new ConcurrentHashMap<Enum<Status>, State>();

    public StateHandler() {
        stateMap.put(Status.Check, new CheckState());     // 待审核
        stateMap.put(Status.Close, new CloseState());     // 已关闭
        stateMap.put(Status.Doing, new DoingState());     // 活动中
        stateMap.put(Status.Editing, new EditingState()); // 编辑中
        stateMap.put(Status.Open, new OpenState());       // 已开启
        stateMap.put(Status.Pass, new PassState());       // 审核通过
        stateMap.put(Status.Refuse, new RefuseState());   // 审核拒绝
    }

    public Result arraignment(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return stateMap.get(currentStatus).arraignment(activityId, currentStatus);
    }

    public Result checkPass(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return stateMap.get(currentStatus).checkPass(activityId, currentStatus);
    }

    public Result checkRefuse(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return stateMap.get(currentStatus).checkRefuse(activityId, currentStatus);
    }

    public Result checkRevoke(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return stateMap.get(currentStatus).checkRevoke(activityId, currentStatus);
    }

    public Result close(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return stateMap.get(currentStatus).close(activityId, currentStatus);
    }

    public Result open(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return stateMap.get(currentStatus).open(activityId, currentStatus);
    }

    public Result doing(String activityId, Enum<Status> currentStatus) {
        return stateMap.get(currentStatus).doing(activityId, currentStatus);
    }

}
  • 这是对状态服务的统一控制中心,可以看到在构造函数中提供了所有状态和实现的具体关联,放到Map数据结构中。
  • 同时提供了不同名称的接口操作类,让外部调用方可以更加容易的使用此项功能接口,而不需要像在itstack-demo-design-19-01例子中还得传两个状态来判断。
测试
@Test
public void test_Editing2Arraignment() {
    String activityId = "100001";
    ActivityService.init(activityId, Status.Editing);
    StateHandler stateHandler = new StateHandler();
    Result result = stateHandler.arraignment(activityId, Status.Editing);
    logger.info("测试结果(编辑中To提审活动):{}", JSON.toJSONString(result));
    logger.info("活动信息:{} 状态:{}", JSON.toJSONString(ActivityService.queryActivityInfo(activityId)), JSON.toJSONString(ActivityService.queryActivityInfo(activityId).getStatus()));
}
结果
23:59:20.883 [main] INFO  org.itstack.demo.design.test.ApiTest - 测试结果(编辑中To提审活动):{"code":"0000","info":"活动提审成功"}
23:59:20.907 [main] INFO  org.itstack.demo.design.test.ApiTest - 活动信息:{"activityId":"100001","activityName":"早起学习打卡领奖活动","beginTime":1593694760892,"endTime":1593694760892,"status":"Check"} 状态:"Check"

Process finished with exit code 0

小结

  • 从以上的两种方式对一个需求的实现中可以看到,在第二种使用设计模式处理后已经没有了ifelse,代码的结构也更加清晰易于扩展。这就是设计模式的好处,可以非常强大的改变原有代码的结构,让以后的扩展和维护都变得容易些。
  • 在实现结构的编码方式上可以看到这不再是面向过程的编程,而是面向对象的结构。并且这样的设计模式满足了单一职责开闭原则,当你只有满足这样的结构下才会发现代码的扩展是容易的,也就是增加和修改功能不会影响整体的变化。
  • 但如果状态和各项流转较多像本文的案例中,就会产生较多的实现类。因此可能也会让代码的实现上带来了时间成本,因为如果遇到这样的场景可以按需评估投入回报率。主要点在于看是否经常修改、是否可以做成组件化、抽离业务与非业务功能。